Nên mua sâm tươi hay sâm khô

Nên mua sâm tươi hay sâm khô? Được mệnh danh là “báu vật của đất trời”, nhân sâm từ lâu đã đứng đầu trong tứ đại danh dược nhờ khả năng bồi bổ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ vượt trội. Tuy nhiên, đứng trước gian hàng nhân sâm, không ít người phải khựng lại băn khoăn: Nên chọn sâm tươi nguyên bản mang trọn hơi thở tự nhiên, hay sâm khô (hồng sâm) qua chế biến với hàm lượng dưỡng chất cô đọng? Mỗi loại đều sở hữu những thế mạnh riêng về giá trị dinh dưỡng, cách bảo quản lẫn giá thành. Sự thật là không có lựa chọn nào hoàn hảo nhất, chỉ có lựa chọn phù hợp nhất với thể trạng, mục đích sử dụng và ngân sách của bạn.

Sâm tươi và sâm khô khác nhau như thế nào?

Nếu được hỏi sâm tươi hay sâm khô tốt hơn, đa số mọi người đều cho rằng củ sâm tươi tốt hơn bởi củ to, dưỡng chất nhiều hơn. Còn củ sâm khô nhỏ nhẹ, ít dưỡng chất hơn, giá trị cũng không bằng. Vậy thực hư thế nào?

Sâm tươi là gì?

Sâm tươi là củ sâm nguyên bản sau khi thu hoạch chưa trải qua quá trình chế biến nhiệt. Củ sâm tươi thường có kích thước to, nặng, màu sắc không thay đổi, độ ẩm tự nhiên cao, giữ được hình dáng ban đầu của rễ sâm.

Ưu điểm của sâm tươi là hình thức đẹp, thường được dùng để ngâm rượu trang trí. Một số người dùng sâm tươi ngâm mật ong để uống hoặc nấu cùng các món hầm, món canh. Nhược điểm lớn nhất của sâm tươi chính là thời gian bảo quản ngắn. Vì độ ẩm cao nên sâm tươi cần được dùng sớm để tránh bị héo, hỏng, giảm chất lượng.

Sâm khô là gì?

Sâm khô là củ sâm đã trải qua quá trình chế biến nhiệt làm giảm bớt lượng nước và độ ẩm trong củ sâm. Sâm khô có kích thước nhỏ, nhẹ và có mùi sâm rõ hơn so với sâm tươi. Đặc biệt, từ củ sâm tươi, sau các bước hấp sấy có thể tạo ra nhiều dạng sâm khác nhau như: bạch sâm, thái cực sâm, hồng sâm và hắc sâm.

Điểm mạnh của sâm khô là dễ bảo quản và tính ứng dụng đa dạng hơn so với sâm tươi. Sâm khô thành phẩm thường có sâm nguyên củ hoặc sâm thái lát, một số được tẩm mật ong để tăng thêm hương vị dễ ăn hơn. Với sâm khô, người dùng có thể ăn trực tiếp, hãm trà, nấu cùng đồ nóng,… Vì vậy, sâm khô phù hợp với người muốn sử dụng bồi bổ hàng ngày, người bận rộn hoặc người lớn tuổi khó khăn khi chế biến.

Nên mua sâm tươi hay sâm khô?

Để đánh giá sâm tươi hay sâm khô tốt hơn, bạn nên cân nhắc đến 3 tiêu chí: hàm lượng ginsenoside, mục đích sử dụng, tính tiện lợi và chi phí.

Hàm lượng hoạt chất có khác nhau không?

Sâm tươi không trải qua quá trình chế biến nhiệt nên lượng nước trong sâm gần như còn nguyên. Trong khi đó, sâm khô trải qua quá trình hấp sấy, phơi khô kéo dài gần 9 tháng nên lượng nước giảm chỉ còn dưới 14%. 

Xét về trọng lượng, sâm tươi còn giữ được nguyên khối lượng ban đầu, còn sâm khô do lượng nước giảm nên khối lượng thấp hơn, kích thước củ nhỏ hơn. Tuy nhiên, củ sâm sau công đoạn hấp sấy đã xảy sự chuyển hóa. Từ đó, sản sinh ra các ginsenoside mới có hàm lượng cao hơn và dễ hấp thụ hơn.

Cân nhắc về mục đích sử dụng

Trường hợp nếu mua để nấu canh, nấu các món súp ăn ngay hoặc để ngâm rượu, bạn nên mua sâm tươi. Củ sâm mềm, dễ sơ chế, đặc biệt là vẫn còn nguyên lượng nước ban đầu nên dễ ăn, dễ chế biến.

Trái lại, nếu bạn mua sâm để dùng hàng ngày và dùng lâu dài thì bạn nên dùng sâm khô. Sâm khô có nhiều dạng và tính ứng dụng đa dạng nên bạn có thể căn cứ tùy vào mục đích: cải thiện bệnh lý, bồi bổ sức khỏe,… để chọn loại sản phẩm phù hợp. Tương tự với việc biếu tặng, nếu bạn nắm được tình trạng sức khỏe của người được tặng, hãy chọn sản phẩm sâm khô phù hợp để giúp họ cải thiện vấn đề của mình.

So sánh về tính tiện lợi và chi phí

Xét về tính tiện lợi, sâm tươi đẹp về hình thức nhưng chỉ bảo quản được trong thời gian ngắn do độ ẩm cao. Củ sâm dễ bị héo, mốc, thâm đen, kể cả để trong tủ lạnh cũng có thể bị giảm chất lượng. Với sâm khô, bạn có thể bảo quản ở nơi thoáng mát, khô ráo trong thời gian dài.

Đến đây, bạn có thể đưa ra quyết định nên mua sâm tươi hay sâm khô khi nào. Trường hợp bạn muốn sử dụng chế biến món ăn, ngâm rượu thì bạn nên mua sâm tươi. Mặt khác, nếu mục đích là bồi bổ thể lực, cải thiện sức khỏe lâu dài mà lại dễ bảo quản thì sâm khô sẽ là lựa chọn tiện lợi và kinh tế hơn. Dù là sâm tươi hay sâm khô, những lợi ích sức khỏe chỉ đạt được khi sâm có nguồn gốc rõ ràng và được sử dụng đúng cách.

Tóm lại, cả sâm tươi và sâm khô đều sở hữu những giá trị dinh dưỡng vượt trội, nhưng lựa chọn nào tối ưu hơn sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào mục đích sử dụng và điều kiện của bạn. Hãy ưu tiên sâm tươi nếu bạn muốn ngâm rượu, làm quà biếu sang trọng hoặc yêu thích hương vị nguyên bản cho các món ăn bồi bổ hàng ngày. Ngược lại, sâm khô (hồng sâm) sẽ là sự đầu tư thông minh nếu bạn tìm kiếm giải pháp tiện lợi, dễ bảo quản lâu dài, hàm lượng saponin cao hơn và an toàn cho nhiều đối tượng sử dụng.